زهرورهتی تێپهڕاندن و بهحهتمیکردنی ( گۆڕان ) ..... کهمال ههورامی

1

کهسێك لهئازادی تێنهگات ، ناشتوانێت ئازارهکانی دیلێتی ( وهك ئهوهی کهههن ) گوزارشت بکات . مرۆڤێك وێنهیهکی بۆ نیشتمان نهبێت چۆن دهتوانێت دهرکی نههامهتیهکانی ، بێ نیشتمانی بکات ! لهبارێکی وههاشدا ئهو داواکارییه چهند بێمانا دهبێتهوه کاتێك پێی دهڵێیت ، پێویسته تۆ نیشتمان پهروهر بیت . کهسێکیش تێگهیشتنی بۆ کۆمهڵگه لهکۆکردنهوهی ژمارهکانی تێناپهڕێت ، ئیتر چۆن لهوه تێدهگات پێی بڵێیت : ئهزیزم تۆ لهباشترین پلهی کهماڵی خۆتدا ، ئنجا بونێکی ناتهواوت ههیه !! خۆ ئهوهش لهمانای ( مرۆڤ ) نهگات ، لهکۆێڕا دهزانێت بهرپرسیارێتی لهکایهکانی زمانیدا چییه ، تاوهکو بڵندگۆیهك توشی گهشکهی نهکات و نهچێتهوه بۆ سهردهمی منداڵی و مژدهی ڕستهکانی ( دارا دو داری دی ) مان بهبڕگه بڕگهکراوی پێشکهش بکات ، ههروهك چۆن ههجوهکانی سهردهمی منداڵیشی بهنرخی زانستی سیاسی بۆمان ڕیز بهند بکات و پێمان بفرۆشێتهوه !!

ئهوهش یاسای ژیانه ، کهسێکیش خهسڵهتی خودایی بهخۆی بهخشی ، تهواوی خهڵکیشی لێدهبێته عهبد و خزمهتکار . دهخوازێت بههێز و زمانی لهخشتهبهرانه ، پارێزگاری لهدهسهڵاتی خودایی خۆی بکات . بهڵام ئهو کاتهش کۆمهڵ هوشیار دهبێتهوه ، زۆر لههاوکێشهکان پێچهوانه دهبنهوه و ههمو ماناو بههاکان بهدوای یهکدا دهخرێنهوه خانهی خۆیان. لهبارێکی وههاشدا پرسیارهکانی ( چۆن و لهکوێ و کهی ؟ ) چوارچێوهی نهخشهیهکی سیاسی تهندروست دهکێشن و لهگهڵ تێپهڕاندنی مانای ژمارهیهك موفرهده لهئێستادا ، زهمینهی ژیانێك ساز دهبێت ، کهلهگهڵ خودی خۆیدا بهئهندازهی ژمارهی ساڵهکانی تهمهنی ، ههرکهسێك ژیان دهکات . نهك ههمو ساڵهکانی تهمهن ، لهچهند ساڵێکدا کورتبکرێنهوه و ههمویان ببنهوه بهکۆپی یهکتر .. ههروهك چۆن بهئهندازهی تواناکانی مرۆڤ ژیان فراوان دهبێت ، نهك سنورهکانی له لارهملی و بهڵێ قورباندا ، کۆتاییان پێبهێنرێت و تهسك بکرێتهوه ..

واته کۆمهڵگهی هوشیار زهمینهیهك دێنێته ئارا کهتاکهکانی وهك ئهوهی کهههن ، بێ لهمپهر و بێکۆسپ تهواوی تواناکانیان ( بهمانا فراوانهکهی ) بهگهڕبخهن و خۆیان وێنا بکهنهوه . لهبارێکی وههاشدا ژمارهی دانیشتوانی کۆمهڵ بهکردهوه یهکسان دهبێتهوه بهژمارهی تاکبهتاکی ئهندامهکانی ، چونکه ههرکهسه و دهبێته خاوهنی کهسایهتی ڕاستهقینهی خۆی و لهتوانایدا ههیه گوزارشتی خۆی بکات . نهکا هاوشێوهی کۆمهڵه دواکهوتوهکان که لهلایهن چهند کهسایهتیێکهوه تهواوی کهسایهتی ئهندامهکانی داگیر و کۆنترۆڵ بکرێت . ههر لێرهشهوه ڕهنگه زیادهڕهویم نهکرد بێت گهر بڵێم یهکێك لهگرفته ههره بنهڕهتیهکانی کۆمهڵه دواکهوتوهکان لهوێوه دهست پێدهکات که جومگه کۆمهڵایهتیهکانیان بهجۆرێك نهخش ڕێژ و پێکهوه کارلێك دهکهن که خۆبهخۆ جیاوازیهکان دهکوژرێن و ههمویان لهچهند کهسایهتیێکدا کۆدهکرێنهوه . واته کۆمهڵ لهڕوی ژمارهوه چهندێك زۆر بێت ، ئنجا لهچهند کهسێکدا کهم و بچوك دهکرێتهوه . بهو جۆرهش تهواوی توانا گهوههریهکان لهخودی خۆیاندا لهباردهبرێن . ئهمه لهکاتێکدا بۆ کۆمهڵگه پێشکهوتوهکان کهڕویێکی ههمیشه گهشیان ههیه ، لهو سیستمه پهسهندهوه سهرچاوه دهگرێت که ههمو تاکهکان خۆبهخۆ لهسێبهری ئهو سیستمهدا تواناکانیان گهشه دهکات و پاشکات دهتوانن بهئاسان و بێئهوهی ههست بههیچ فشارێك بکهن لهجوڵه و کردهکانیاندا گوزارشتی کهسایهتی ڕاستهقینهی خۆیان بکهن . لهبارێکی وههاشدا ژمارهی دانیشتوانی ههر کۆمهڵگهیهك یهکسان دهبێتهوه بهژمارهی تێکڕای هاووڵاتیهکانی . ههر لهم گۆشه نیگاشهوهیه ، ڕهوتی گهشهکردن و پهرهسهندن و بهرهو پێشهوهچونیان ، بهردهوام و خێرایه .

2

بهڵام داخۆ له کهمترین کردهی هۆشهکیدا ناگهینه ئهو دهرنجامهی که کۆمهڵی کوردهواری بهدرێژایی مێژوهکهی و ئێستاشی لهسهر بێت لهمبارهوه ههموی لهچهند کهسایهتیێکدا بچوك کراوهتهوه ! بهجۆرێك دامهزراوه ئهکادیمی و سیاسیهکانیشمان له شێوهی پارتی سیاسیدا بونهتهوه بهبازنهیهك لهبازنهکانی کۆمهڵی سونهتی ! واته ههریهکه و بهجۆریك کهسایهتی دیل نهکراوه !

ههڵبهت پێدهزانم ئهو ڕهوشهی له ئێستادا کۆمهڵی کوردهواری پێدا تێپهڕ دهکات ، لهڕوانگهی سۆسۆلۆژیهوه ڕیشهیهکی لهمێژینهی ههیه و دهرهاویشتهی عهقڵی گشتی هۆزگهراییه ، کهسهدان ساڵه کوردی گرفتار کردوه . ئهمهلهکاتێکدا و لهسهردهمی خۆیدا یهکێکه لهقۆناخه سروشتیهکانی گهشهی کۆمهڵ . بهئاستێك لهگهڵ خۆیدا دهیان دهرهاویشتهی کۆمهڵایهتی دههێنێت و بهتێپهڕبونی زهمهن بهتهواوی شادهماری جومگه کۆمهڵایهتیهکاندا ڕۆ دهچن ، تاوهکو له دواجاردا ڕایهڵ و پهیوندیه کۆمهڵایهتیهکان نهخش ڕێژ دهکهن و پاشکات کۆمهڵ دهکهنه کۆمهڵێکی سونهتی . ههرچۆنێك بێت ئهمه لهسهردهمی خۆیدا گهشهی کۆمهڵه . بهڵام پاش ئهوهی ئهم قۆناخه سوڕی گهشهی خۆی تهواو دهکات ، کهچی لهدهرنجامی پهیوهندیه دینامیکیهکانی کۆمهڵهوه ئهو قۆناخه تێناپهڕێنرێت ، ئیتر گومانی تێدا نییه جۆرێك لهکارکردن بهپێچهوانهی گهشهی سروشتی کۆمهڵهوه لهسهر کۆمهڵ کاردهکات .

ههر لهوڕوانگهشهوه جێگای سهرنجه کورد لهناوهڕاستی سهدهی ڕابردودا بهههر ناوێك و لهژێر ههر دروشمێکهوه بێت ، دێته سهر هێڵ و دهخوازێت ئهو سهردهمه تێپهڕێنێت . کهچی بهناوی کوردایهتیهوه ئاراستهکهی بهجۆرێك لهجۆرهکان دهگۆڕدرێت و دهچێتهوه ژێر دهسهڵاتی دیواخان .

پاشکات لهدواچارهکی سهدهی ڕبردودا جارێکی دیکه بهڕابهرایهتی یهکێتی نیشتمانی کوردستان لهو سهردهمهدا ، دێتهوه سهر هێڵ و ههمان مهیلی ههیه ، ههر بۆ ئهو مهبهستهش بهتهواوی تواناوه پشتگیری ئهو ڕهوته لهو سهردهمه جهنجاڵهدا دهکات . بهڵام ئهمجارهش بهسیاسهتێکی موخابهراتی دوژمنکارانهوه ، ڕژێمی ههڵوهشاوهی ئهوسای ئێراق دهچێته پشت دیواخان و لهچهند دیوێکهوه بهبهردێك چهند چۆلهکهیهك دهکوژێت ! لهههموشیان سهرنجڕاکێشتر پاش ڕاپهڕین ناکۆکییهکانی ههردو پارتی دهسهڵاتدار هینده سنوریان بهزاند بو ، تاوهکو کار گهیشته ئهوهی ئهو پارتهشیان کهلهبنهڕتدا بۆ تێپهڕاندنی ئهو گرفته کۆمهڵایهتیانه هاتبویه مهیدان ، بهمهبهستی ڕاستکردنهوهی ترازوی هێز پهنای برده بهر دیواخان و دهرهنجام لهڕاسته هێڵی خۆی لهو بارهوه ترازا . بۆیه ههردولا بهخزمهتی پارتهکانیان به پاچێك بهربونه داتاشینی گیانی کۆمهڵ ، تاوهکو لهچوارچێوهی پارتهکاندا کۆ و تهسکی بکهنهوه و له قاڵبی بدهن . ههر لهوێشهوه نیشتمان بچوککرایهوه و له ناوچهیهکدا سنورهکانی کۆتاییان پێهات . لهو سۆنگهیهشهوه مانهوه و سهروهری گهل ، گرێدراوی مانهوهی حزب کرا . ههروهك چۆن خواستی گهل لهخواستی حزبدا کۆ کرایهوه . تاکار گهیشته ئهوهی لهپێناو مانهوهی حزبدا دهست بۆ حهرامکراوه نیشتمانی و نهتهوهیهکانیش برا . لهبارێکی وههادا گومانی تێدا نییه بنکهی تهسکی حزب جێگای گهلی تێدا نابێتهوه و توشی گرفت دهبێت . بۆیه بۆچارهسهری گرفتهکانی نێو حزب سهرکرده مانای زیاتری پێدهدرێت و تاوهکو کار دهگاته ئهوهی حزب لهسهرکردهدا بچوک بکرێتهوه و لهدواجاردا پرۆگرام و بهرنامهی حزب له وته و کرده و جوڵهکانی سهرکردهدا کۆتاییان پێدێت ، وهك لهئێستادا دهردهکهوێت .

ئهمهش هیچ نییه جگه لهوهی بهسهردهمی کردن و بوژاندنهوهیی دهسهڵاتی هۆزگهراییه و خۆکردنه سهرۆك هۆزه ، کهلهبهرژهوهندی بنهماڵهدا کۆتایی پێدێت ، لهکاتێکدا که زۆر لهمێژه کۆمهڵ بهمهیلی تێپهڕاندنی دوگیانه . لهو پێناوهشدا خوازیاری دۆزینهوهی ( مامان ) ێکه تاوهکو بهچاکترین شێوه کۆرپهی شهرعی مێژویی لێجیادهبێتهوه . لهمدیدگایهشهوه ڕابهرایهتیکردنی ئهو خواستهش هیچ نییه جگه لهوهی ڕۆڵی باشترین ( مامان ) لههاریکاریکردنی ئهو جیابونهوه و تێپهڕاندنه مێژویهدا دهبینیێت . بۆیه لهمڕوانگهیهوه بهدهسهڵاتی کوردیی دهڵێم : زهرورهتی تێپهڕاندنی ئێوه لهخودی خۆتانهوه وهك ههرشتێکی دیکه که ( زهرورهتی شکان و خراپبونی لهخودی خۆیدا ههڵگرتوه ) سهرچاوهی گرتوه ، نهکا وهك ئهوهی کهدهیخهنه ئهستۆی ئهوانی دیکه . بۆیه ڕهوایه پێش ئهوهی تۆمهت لهههرکهس و دۆخێکی بابهتگهری بدهن ، تۆمهت لهخۆتان بدهن کهبهئهزمون دهرکهوت ئێوه وێنهیهکن لهمێژودا نهکا کاراکتهرێك و میکانیزمێکی باش بن لهئێستادا .

بهمهبهستی پشتڕاست کردنهوهی ئهو دهستهوانهی سهرهوه به پهسهندی دهزانم ئاماژه بهوه بدهم : که کێ ههیه بتوانێت چاو لهو ههله مێژویه بپۆشێت که بۆ کورد لهمێژودا هاته پێش ! بهجۆرێك لهماوهدا درێژ ، بهدرێژی تهمهنی نهوهیهك ، له توانای ئابوریدا بههێز ، ( بهتایبهت لهم شهش ساڵهی دوایدا ) بارتهقای { بههێزی ئابوری ( سوریا و ئهردهن*) ههردوکیان پێکهوه } کهچی لهمبارهوه لهسهر دهستی دهسهڵاتی کوردی ، نهك ههر کهمترین جوڵه به کۆمهڵی کوردهواری نهکرا ، بگره بۆخۆشیان گوزارشتی دوخیڵی سهردهمییان کرد و تهواوی خێڵه سروشتیهکانی کۆمهڵیان بهسهر خۆیاندا دابهش کرد. بهجۆرێك بونه میراتگری کۆمهڵێکی سونهتی !!

لهوهش بێئاگانیم کهگهشهی کۆمهڵگه خیرا نییه و لهسهرهخۆیه ، ڕهنگه ئهمهش وهك پاساو بهمهستی خۆدزینهوه لهبهرپرسارێتی ئاماژهی پێبکرێت . بهڵام پاش ههژدهساڵ تێپهڕین و دهرفهت لهبهردهم دوپارتی دهسهڵاتداری کوردیدا و بهجۆرێك کهزۆرینهی کوردیان بهسهردا دابهش بوبو ، دهکرا لانیکهم دهرهاویشته بهده کۆمهڵاتهتیهکانی هۆزگهرایی لهنێو حزبدا بهتهواوی مانا بڤهبکرانایه ، که ئهوهش کار و دهسهڵاتی حزبه . لهکارێکی لهوجۆرهشدا زۆرینهی کۆمهڵ لهو دهرهاویشته بهدانه دهپارێزرا. بۆ کۆمهڵ دهستی گرتن یان خۆیان خهمسارد بون؟

هاوکات که دهسهڵاتی یاسادانان زۆرینهی ئهندامهکانی نوێنهرایهتی ئهو دوپارتهیان دهکرد ، دهکرا لهپرۆسهیێکی دیموکراتیدا بهدهرکردنی دهیان بهندی یاسایی ، دهرهاویشته بهدهکان وهك تاوان ئهژماردهیان بۆ بکرێت و لهڕێگای دهسهڵاتی جێبهجێکردنهوه که ههر بهدهست ئهوانه وه بو ، لهنێو کۆمهڵدا پراکتیزه بکرانایهتهوه . بۆ لهبارێکی وههادا کێ دهستی گرتبون !! ئهی گهر ئهمجۆرهکارانه کاری دهسهڵات نین ! کاری دهسهڵات تهنها موچه دابهشکردن و گرێبهستی بهڵێندهرایهتیهکانه ؟! بۆیه لهبارێکی وههادا، ئیتر هیچ پاساوێکی گوایه ( گهشهی کۆمهڵگه هێواش و لهسهرهخۆیه ) لهپانتایی لۆژیکدا بۆ دهسهڵاتی کوردی جێی نابێتهوه .

ئهمه جگهلهوهی که ههمو ئهو داواکاریانهی کۆمهڵ لهسهردهمی تێکۆشانی شاخدا ، بۆ پاش گهیشتن بهئازادی دوادهخران ، وهك مژدهیهکی بهههشت ئاسا مانهوه و جێبهجێ نهکران . ههر بۆیه دوبارهی دهکهمهوه و دهڵێم : ههق وایه دهسهڵاتی کوردی پێش ئهوهی هیچ کهس و گروپ و لایهنێك بهتێکدان و خراپ کردنیان تۆمهتبار بکهن باشتر وایه بهو ڕاستیه بگهن ، کهزهرورهتی تێپهڕندنیان وهك ههر شتێکی دیکه ** له خودی خۆیانهوه بهرجهسته بۆتهوه نهك کهسانی دیکه ، وه ههر لهنێو ئهو زهرورهتهشدایه خواستی گۆڕان بوه بهکردهیهکی حهتمیی ....

له وتارێکی بهڕێز دکتۆر جهمال نهبهزدا هاتوه*

** ههمو شتێك زهرورهتی تێکشکانی لهخودی خۆیدا ههڵگرتوه / رستهیێکی فهلسهفییه