Hawraman

خېر بەیدې پەی هۆرامانی

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
یانه‌

حه‌کا‌یه‌توو کتێبوره‌شی- نەسرۆڵڵا کەسرائیان

E-mail Print PDF

هۆرگێڵنای: سەعدۆڵڵا خوون خام( شەهریار)

یانەما هەن سەعادەت ئاباده‌نه[باڵاشاروو تارانی‌]. بیس سی ساڵێ چێوەڵتەر ساناینێما. وەختێ سانایما لای واریشاوه‌‌ دووکانێ مچکلەشا بێ. وه‌روو فره‌ چێوا حەز کارێنا نەبیایا. یۆ ئینە کە من هەمیشەی چه‌نی واچێ دووکانی و واچه‌زای چی نۆعیە: دووکاندار، دووکانێ، دووکانداری، دووکان وازکەردەی و...

مۆشکێڵم بیه‌ن. یۆته‌ر ئانه‌ کە مڵکه‌‌که‌ بێ دووکانه‌که‌ی هه‌رزانته‌ر بێ. داراییما هه‌ر به‌شۆ ساناو یانه‌که‌ی که‌رێ. دووکانی هەرزانتەر، گنێ ده‌سما. بە ساحێبەکەیش واتم: ئەگەر کریۆ، دووکانەکەی جه‌ یانه‌کا جیا‌که‌ره‌وه‌‌. واتش: پەرسوو. دماو په‌رسای واتش: بەداخەوە نمەکریۆ چوون ڕایەتەریچ جیا کریانۆ. ئاقیبه‌ت بیه‌یمێ ساحیبو یانەی چنی دووکانێوە.

چوار سالێ‌‌ دووکانه‌که په‌ی وێش پاگه‌ره‌ هاڵی که‌‌وته‌بێره‌ و ئێمەیچ کارما نەبێ سەرشۆ. ئێنە ئامای بێنێ و په‌رسابێشا پەی ئیجاره‌ی تاکه‌تێ کۆتیمێ ویروو ئانەیره‌ وێما چێوێش چه‌نه‌ بنیه‌یمێره‌. هامژیوه‌م [که‌یوانوه‌م] ماچۆ: بێژگەم کتێبورەشی چێوێو نمەوەرۆ بە ئەقلیم. منیچ کە ته‌جرۆبه‌و ناوه‌شوو کتێبورەشی تاتەیم بێ، گورج بە کەمێ ده‌سکاری دووکانه‌که‌ی، لوانی پێوایشۆ. واتم: کەرمێش کافە کتێب. ئاخر، منیچ جە نەسڵو ئه‌وسای بێنێ و دنیا دیده‌ و فره‌و وه‌ڵاتانه‌ چێوی چامنەم دیەبێ. بڕێ یاگێوە گۆشێ جە کتێبورەشیەکەینە قەهوە ورەشێنێ. تاوێنی بنیشیرە و کتێب بواینوه‌. قەهوێوە بوەری. ئەگەریچ گەرەکت نەبی کتێبەکەی بسانی بزیەیرە بەرۆ. هامژیوه‌م قبووڵش کەرد. کۆتە شۆنۆ جەواز گێرته‌ی. واتشا: نمەکریۆ. کافە یا کافه‌ چنی کتێبی پێوه‌ نمەبۆ. ئەوەڵوه‌ ڕات گنۆ ئەماکن. دماته‌ر ئێداره‌و ئێرشادی. ئاخرسه‌ریچ ڕاوه‌به‌رو ئه‌سنافیچ پەی کافەی جەواز نمەدۆ. گێره‌ په‌ی‌ ئاومێوە ورەشی بدۆ. قانوونیچه‌نه‌ چێوه‌ بە نامۆ کافەیما نیەن. ئاوه‌خته‌ دانشگانه‌ هقوقم وانا بێ چێوەم جه‌ هۆش مه‌نه‌بێ: اسقات کافە خیارات. بەڵام جه‌باره‌و کافەیوه‌ چێوه‌م نه‌که‌وته‌بێ وه‌رچه‌م. بە کتێبورەشیە وشک و هاڵی ڕازییێ بیەیمێ. دمانیمه‌ڕوانی بڕێ وەختێ کەیوانوەم چا بێ و بڕێ وەختێچ وێم. بڕێ جارێچ ڕەفێقێ هۆرگێڵنم [موته‌ره‌جم]. هامساما بێ. جیاتی نیشتەیرەی دلێ یانەی ئێ چاگە نیشێرە و کاروو وێش کەرێ.

یەرێ سالێ واز بێ و ئێنە کەس ناما و مشته‌ریما که‌م بێ پێچاماوە. دوانزە ساڵێ به‌ره‌ما واز نه‌که‌رد. چا ماوەنە دیسان هه‌ر ئێنێ و گەرکشابێ پەی ئیجاره‌. په‌ی ئاژانسی، ئارایشوو وەێوێ، کەبابی، پیتزایی، پرۆتۆئینی و ته‌بلیغاتی. نەداما به‌ که‌سی. وه‌رو ئانەی شپرزبیه‌بێ پێوه‌ره‌، وەزعێ ناباره‌ش گێرتێبێ وێشۆ. بیبه‌ وتوویره‌ما و واتما با دیسان کارێش په‌نه‌ که‌رمێ. کتێ[پشێلێ] جە تەشابیۆ چیر زەمینیەکەیوە لوای بێنێ دلێ و کتێبەکاشا شێپۆر شه‌نبێبێنێ و ئاخریچۆ نەتاوابێشا بەیا جبەر. دمای ئانەی بە به‌رویراو نویسەرا، شاعێرا، دانشمەندا و عالما بێ ئه‌ده‌بیشا کەرده‌ بێ، هەر چاگەیچ قاڵشا جە دنیای کنیا بێو و بیبێنێ بە فوسیل.

چنی دوێ یەرێ جە ڕەفێقەکاما کە دانێ و دوێشا کاسبکارێ نامدارێ بێنێ، ڕاوێژما کەرد. واقێعوینانه‌، گردیشا حه‌ڵقه‌و لەمێنە زیاته‌ر چێوێوته‌ر نه‌ینه‌ سه‌رو زوانیشا: چڵۆ کەبابی تایبه‌ت. رستۆرانێ پەی چاشتێ شماڵیێ، ئازەری، لوبنانی... قسەکێ گرد دۆروو بەروو کووبیدەی چل سانتی، بەرگی شەس سانتی، میرزا قاسمی، کفتەی تەبرێزی و هۆمووسینە [چاشتێ گیواوییێ] خول وه‌رێنێ. بێ وه‌رچه‌م گێرته‌و واقێعیه‌تی، گردوو ڕاوێژ و پیشنیاره‌کاما نیای لاوه‌. دیسان لوایمێ شۆنۆ هه‌رمان و کاسپی وەڵێنیما. حەفتا هەشتا مێلوێنێ ناقابلما خه‌رج که‌رد و چوار سالێ چێەوەڵ وستماوە ڕا. پەی ڕاوه‌به‌رده‌یش جە خانمێ کە ئەراگێلۆ هەرمانێ دلێ کتێبورەشینە بێ، یاردیما واست. ئی خانمێ هەشت نۆ ساڵێ مەجارستاننە مێعماریش وانا بێ. دمای ئه‌وگێڵای پەی نیشتمانی ئازیزی کتێبورەشیەنە کارش کەردە بێ. ماستەرو(فۆق لیسانس) زوانشناسیش دانشگاو عەلامه‌و تارانینه‌ گێرتە بێ.

سەربه‌رانه‌که‌شۆ‌ نەنویستما بە مودیریەتی تازەوە [ڕاوه‌به‌ری تازه‌]. وه‌لێ به‌ڕاسی تاوینی نیشانەکاو مودیریەتی تازەی بوینی. پەی ئانەی خاستەر دیار بۆ نماو دیواره ئاجۆرینه‌که‌یما به‌ ڕەنگی زەردی کاتریپیلار پۆشناره‌. جیا ئه‌و تابڵۆ سەروو بەرەکەیش، تابڵۆیەتەر پەی شەوانی کە بە چراوێ اڵ ئی دی زەردێ ڕۆشن بێوە، پاڵوو سەربەرانه‌که‌ینه‌ نیامارە تا جە چن گەزییوە دیار بۆ. بە پێشنیاروو ئازیزێ کە هەم ناشر بێ هەم کتێبورەش پەی" ئاماو مشتەرییا" چیرزەمینەکەشنە فرەتەر جە سەد دانێ و جە ته‌به‌قه‌ یا نۆهۆمی هه‌مکه‌فشه‌نه‌ سیو هەشت عه‌کسێ جە خاسته‌رین وێنه‌کاو وتەنی ئازیزی و ژیواو خەڵکیما کوای دیواره‌که‌ره‌. قەرارما نیا قه‌ڵم و خودکار [نویس ئه‌فزار]، کتێبێ ئامووزێشییێ [گاج] و [قەڵەمچیچ] نەورەشمێ. پەشتۆ ویترینیچۆ بنویسمێ [فتووکۆپی] و [سیمی] کەردەیچما نیا. تا ئا یاگێ کە بتاومێچ کتێبێ ده‌ردنه‌واردێ [زه‌ردێ] نارمێ. قەفەسێچما چیروو عنوانوو پەی وەنەیوەی نیارە. تا ئا کتێبانه‌ ئیجازۆ چاپی دووبارەیشا نەبێ یام گرانێ بێنێ هه‌ر چاگه‌نه‌ بۆونیاوه‌‌. پەی ئەمانەتدای پانیشا وەزعەشا نەیاوێ کتێبێ بسانا سپارابێمارە ئەگەر کەسێ کتێبێش بەرزکەردۆ [دزیێش] نەیمێوە ڕوەشۆ. ئەگەر بەردشا ئامانەت و ناردشاوە دیسان هیچ نەواچمێ. کتێب دمای ورەتەیچ گیریۆوە. هه‌رپاسه‌ ئا شۆعارێ کە هامژیوه‌م پێشنیارش دایبێ که‌رده‌ما بنه‌ڕه‌تو و ڕانماو هه‌رمانه‌کێما: ساڵۆ ئەوەڵی مدرامان. ساڵۆ دووەمی، مدرایرەی. ساڵۆ یەرۆمی پاگیری و...

سالێ کە ویەرد، فرۆشه‌ندێ ماچۆ: مامۆ که‌مکه‌س هه‌ن ڕاش گنۆ ئیگه‌ و ئانێچ کە مەیا فرەتەر هەنێ شۆنۆ کتێبێ خاڵتووریوە [ئینە واچه‌زایێ بێ کە ئادێ بەکار ئاردێ بێ و من فره‌ته‌ر چه‌نی نه‌ئێژی ئاشنا بێنا] فرەتەر سۆراخۆ کتێبێ ئه‌چیمنی گێرا: ئاشێقانێ، چەنی ئەفسۆردەگی وێما دەرمان کەرمێ، ژەنە وێنووسیه‌کێ، پیا مڕیخیەکێ، پەیچێ مڕیخ و ونووسه‌ بە یۆوی موەرا، ژەنی پیا پەیوەندی، خانه‌واده‌ی وه‌شبه‌خت، تەعبیروو وەرمی و... خاستەرا چینیشایچ بارمێ. گاهەس چی کتێبایچە بارمێ چەمشا گنۆ کتێبە خاسەکا و ساناشا. واتم: هه‌رچێو تۆ واچی. هەر هه‌رمانێ که‌ به‌ خاسش مزانی، کەرەش. دڵنیابە ئەگەر ڕوێ بەو قەفەسەکێچت بە مشار دلێڕاسەنە بڕینێ و وسێنێت دلێ کتێبورەشیه‌که‌ی یەک کەلیمە قسێچ نمەکەروو. جه‌ وەششانسینه‌، بە قسۆ من باوەڕش هەن. چا کتێباێچما ئاوردێ. هەر وەختێچ فاکتۆرشا دایا و ڕەسمش ئانه‌نه‌ نۆ مانگێ دماته‌ره‌ن پووله‌که‌شا دریۆنه‌، ئێمە ده‌موده‌س دێنمێش وه‌لێ دیسان نەچەرخیا په‌یما.

پێراره‌که‌ی زانام ویرێته‌ر ئامان سەرەشرە. واتش: ئه‌شۆ نیشت و به‌زمێ بەرمێ ڕاوە. پێسەو ڕوونمایی کتێبا، وێرەگانە شێعر، داستان وەنەیوەی، شەوۆ یەلدای و جه‌ژنه‌و رۆزای... [ئەڵبەت یەواشڵەی و بێدەنگ تا گیرما پەنە نەدا]. واتم: گیانوو مامۆی، هەر ئانە کە واتم. هەرچێو به‌ خاس مزانی، کەرەش. داستان وەنەیوەی و شەوۆ یەلدایش کەرد یۆ و پەشتۆ ویترینینە بە شابلۆن و ئێسپری، سی چل دانێ هەناریشا نەقاشی کێشتێو و تویتر و ئینستاگرامنە کە من چەنەشا سەرە بەرنماروو نیاشاره‌ و چای و شیرینی و قەهوە و... شەوێ وەشە بێ. ئاننە کە منیچ ئامانی سەروو سۆزی و په‌ردوجم گیر ئاورد و چن شێعرێ کە هورم گێڵنایبێنێوه‌، وانێمۆ. ئەگەر دمای ئا شەوێ شمە یۆ چا پەنجا شەس که‌سه‌یتا دیەبۆ منیچ دەیەنم. په‌نه‌وازه‌ن وچیۆ ئا شەوە دوێ یەرێ جەڵدێ کتێبێما ورەتێ بەڵام هه‌ر کاسپیه‌که‌ما نه‌گێرێش.

چن مانگێ چێوەڵته‌ر کە تاقەتش تاق بیه‌بێ ماچۆ: مامۆ فرەو کتێبورەشا دەرامەدشا هەن سەروو چێوهای غەیر جە کتێبیوە. خەڵکی گرد چێوە مسانا. پەی گرد چێوە پووڵشا هەن بەڵام پەی کتێبی نە. واتم: مامۆ گیان حەر ئانە کە واتم. پیان و قسێش. ماچۆ: مشۆم دالێ [جینگوولێ مەستوون] بارمێ. پەرسام مامۆ [جینگوولی مەستوون] ئیتر چێشا؟ ماچۆ: چێوهای پێسەو ماگی. فڕفڕەی. شەمعێ. جامدادی. دەفتەرێ بە جڵد و شێوازی تازه‌ جه‌ جه‌نسوو مۆکتێ، کیفی نمەدین، گۆشوارێ، خرخالێ و... نەزانێنا چێش واچوو. بەتایبەت زانێنا وێچش فرە حرس موەرۆ و گەرکشا ئانەی کەرۆ بەهانە تا کتێبێ بسانا.

کتێبەکێ مێزە دلێڕاسەینەکەی یاگێ وێشا دا پانیشاوە کە جە سەرۆ واتێم. ئیسەیچ ئاچێوانە هەنێ وەروو چەمامۆ بە ئیزافۆ چن دانا بوولەکەڕا و کاوەترێ هه‌ڕین و گەچینێ کە سەروو یۆیشاوە نویسیان [کاوه‌تره‌کۆ دڵیم دیسان باڵ نه‌په‌روازه‌ن] و خەریکەنە تەماشاو من کەرۆ. ئیسە کتێبورەشینە، ئەوپەڕوو بێدەنگینە خەریکوو نویستەی ئی مەتڵەبێنا. فرەتەر جە یانۆ وێما ئارامشش هەن. چوارومین ساڵه‌ن کتیبورەشیما نیانەرە. یانی هەنمێ دەورانوو: [پەسا پاگیرینه‌].

ده‌لیلو نویستەو ئی یاداشتی

چن شەوێ چێوەڵ نیشتەبێنارە و خەریکوو هەرمانێ بێنا. دانێ هەرمانکەری ئەفغانی کە تەقریبەن گردجۆرێ که‌لووپه‌لوو یانەکەردەیوەی چنەش وارێ بێژگەم لتە ئاجۆرا نه‌بۆ، بەرکەش لاترک کەرد و پەرساش: دیوانوو حافێزتا هەن؟ خانمێ فرۆشه‌ندێ ماچۆ: ئەرێ. ماچۆ: وردیەکەیچتا هەن؟ واتش: هەنما. ماچۆ: حەز کەروو وەشخەت بۆنێ. واتش: وەش خەتیچش هەنما. دلێ ئی باسانە هەرچی ئیسته‌ره‌م کەرێنا بێ دلێ، واچێ جلەکێم پیسێنێ. چێوەش نەمەنە بێ به‌ زۆر بارووش دلێ. پەرساش: چننا؟ فرۆشه‌نده‌ واتش: بیسوو دوێ. ئینا پا دۆرەنە. واتش دەهەزاریش نیاتا؟ ئیتر نەتاوم وێم گێروو. نەمانی یەخێش و کێشتم دلێ. واتم: ئازیز گیان بە تەخفیفۆ هەر دەهەزاره‌کە کەرۆ. ئەڵبەت دمای بە فرۆشه‌نده‌کێ واتم: نمەزانوو چی ئا دەهەزارەیچمە سانا چه‌نه‌ش. خانمه‌ فرۆشه‌نده‌کێ ماچۆ: خاست که‌رد. منیچ کۆتاوە یادوو دەورانوو وانیاریم [دانشجوویی]. نەوەش بێنا. چن ڕوێ یاوم بێ. بە نەزەرەم سەرتەر جە چل دەرەجا. خەریک بێ مروو بەڵام پوولم نەبێ بلو دوکتر. ئاوەختە حەقوو ویزیتی بیس تمەنێ بێ. بە دوکترەکەی واتم بێ زەحمەت قیمەتوو بیس تمەنا معاینه‌م کەرە. گەرەکش بێ هور نەگێرۆ. بە ئیسته‌ره‌م دام پەنە. غروورم ڕاش نەدا پووڵش نه‌دۆ.

نە شۆوینیسته‌نا و نە پووشێ پەی هه‌ڵتووپه‌ڵیتاو نژادو ئاریایی ئێژایی منیه‌وره‌ و نە تەبلیغاتوو شارەداری پەی وەرەپەنەدای به‌ کتێب وانای گۆش گێروو بەڵام هەمیشەی جە ئێرانی بیەو وێم وەشحاڵ بیەنا یام لایکەم هیچوەخت نەبیەن چنەش شەرمسار بوو، وه‌لێ ئیجارە بەڕاسی جە ئێرانی بیەو وێم خەجاڵەتم کێشا.

ئانێ ڕاشا کۆتینە سەعادەت ئاوا، مزانا بساز و بفرۆشه‌کا جە بەرکەتوو ئقتسادی نەوەشینە و ئیجازه‌ی بێ حەسێب و کتیبوو شارەدارینە چە هه‌راو به‌زمێ کەرا. تەنانەت دانێ یانه‌وه‌شکه‌ر، ئارشتیکت، دەڵال و هەرمانکەر، ( کتووپری و نە پەی سانایچ) سەرشا نەدان ئی کتێبورەشیه‌. ئه‌ره‌نیشتاو مەحەلێچ کە فرێشا ماشینی چنسەد ملوێنی سوارێ با و مشۆشونە جە دەسە و تاقمەی سه‌رمایه‌داری با و هه‌رچه‌ند ئامارم نەگرتەن به‌ڵام بە دڵنیایوە ماچوو بەینوو نەوەدوپەنج تا نەوەدوهەشت جە سەدیشا ناماینێ دلێ کتیبورەشیه‌که‌ی. گەرەکم بێ ئینەی نەنویسوو واتم هام مەحەلەیەکێ ناراحەتێ با. دمایی بەوەێم واتم ناراحەت مەبە، ئادێ هیچ نمەواناوە!

یاوگەما جە کتێبورەشی یاوای به‌ ده‌رامەدی نەبیەن. لاو وێماوه‌ واتما هه‌رمانه‌ی فەرهەنگیه‌ کەرمێ. نمەزانوو ئەگەر قەرار بیایا کرهاو دووکانیچما دایا، ناچار بە ورەتەی چە چێوهای نه‌بێنمێ. ئینانا ویروو دمایین سەحنه‌و فیلمی سیاو و چەرمه‌و شاه لیرینه‌ که‌ کوزینسفی کارگه‌ردانیش که‌رده‌ن: چکۆنا من؟

چکۆنمێ ئێمه‌؟

 

سه‌رنجې

No Comments, be the first to Comment

سه‌رنجېوی تازه‌ بنیه‌ره‌‌

 
 
 
 
 
 
 
 
Last Updated on Friday, 12 February 2016 11:33