یانه‌ هه‌والې دیرسپیگڵ‌ی ئاڵمانی و هۆرامان

دیرسپیگڵ‌ی ئاڵمانی و هۆرامان

نویسەر꞉ ستفان اورث

جە ئاڵمانیوە پەی فارسی: عەمار گۆلی
جە فارسیوە پەی هۆرامی: بێهزاد کەریمی
۱۷.کەڵەهەرزوو.۹٤

راپۆرتوو مەجەلەو (DER SPIGEL) ئاڵمانی جە هۆرامانی
مۆدێڕن تاکینگە هەجیجەنە

شۆفێرو تاکسیەکەی فرە جە" یۆرگن دراوز" ی شێ ۳۰ ساڵە ئێ وەرەچەما.  گۆرانیەش دابێ ئاخر سەوت جە گروپوو مۆدڕێن تاکینگ* ی.

"You're no good, can't you see, Brother Louie Louie Louie"*
گۆرانیەکێ  قیزیم شێونێوە، ئەسڵەن نەوەرەێ بە تەبێعەت و مەنزەرەو بەری: کەشە بەرز و چەرمە پۆشەکا،  کەبابیەکا قەراخوو جاڐەی، شوانە و پانتۆڵە پان و پۆڕەکاش، دەگا وەش مەنزەرە و لێژەکاش بە هەوای کویسانی.
قەمچ و پێچە خەتەرناک و تەرسناکەکانە، دلێ مەنتەقە کورد نشینەکا وەرنیشتوو ئێرانینە خوڕای خوڕمێنە. چننە کیلومترێ ئەولاتەر مەرزو عێراقین.

جە یاسەمینێ پەرسوو کە " مزانی ئەنداماو گرووپوو مۆدێڕن تاکینگی ئاڵمانیێنێ؟" یاسەمینە ۳۱ ساڵێنە، ئاماینەوە هەلەکێ و شانێ هۆرشەنۆوە پی گۆرانیە دەهەو هەشتایێ.

جە تۆڕو کۆمەڵایەتی " Couchsurfing" چەنیش ئاشنا بیا. ژەنیە خرت و خۆڵە، کڵاوەی قەراخدارە سەروو رووسەریەکەشەو  و لاکوو ناخوناش بە شکڵوو مامالە پیرێ.
واتش؛" بەڕاس؟ بە مەتنوو ئی گۆرانیا ئینگلیسی فێرە بیا".
" هنەو ئانەین ئینگلیسیەکەت ئننە عەجیب و غەریبەن".
چێشت وات؟ وەشت نمەی مۆدێڕن تاکینگی؟"
" متاوو بە شانازیوە نامێ دوەسەڐ کاڵای سادراتی ئاڵمانیت پەی هۆردەو" " دلێ ئێرانینە فرە نامدیارێنێ".
یۆرگن دراوزەکەو وێما دەندەکەی واڕۆ( ئەڵبەت نامێ واقعیەش فەرشاد)ن و ماچۆ:" ئننە دەنگوو مەڵایا لوان گۆشێمارە ئیتر دانش روەو رەوانیما. بە مۆقایسە چەنی بانگی،مۆدێڕن تاکینگ وەشتەرەن". ئێنتقادیە مەلیح و مەزەڐار کە کەمتەر ئەژنەویەنم دەربارەو دیکتاتۆریەتی دینی ئێرانیۆ.

تەنگوو مەغریوی جە هەزار و یەک شەوەنە

گەرەکمانە پەی شەوێ " هەجیجەنە" بیمێ، دەگایە جە ۶۰۰ کیلومتری وەرنیشتوو تارانی. وەرەتاو کەم کەم نیشای نیشێ یاوایمێ.جە ئاسمانۆ ئەجۆت هیلالەو مانگێن و پاڵشەنە ئەجۆت پلیکانێ. پێسەو ریزیە فرە گەورە جە کورسیە سوور رەنگەکا دلێ ئامفی تئاتری کە یانەهایێ جە تەوەنە رەنگ سوورەکاش جە لێژگایینە گێرتەن باشیوە. سەروو فرەیە جە بانوو یانەکاوەـ نهۆم پەشتو نهۆمی ـخەڵکوو دەگای ریز بە ریز سەروو باناوە مدراینێرە و تەماشاو ئێتفاقەکاو دەگای کەرا.

گاوگەل مەیوە و خزانە گەوڕەکاشاوە و سیروان قووڵایی دەرەینە خرۆشیا خرۆشیۆ. پاسە مەی وەرەچەم کە گردوو خەڵکوو دەگای سەروو باناوە ریزی بیێنێ، ئەڐا گەورەکا،نەوەکا،ئەڐایا و تاتەلێکا؛ فەزایە بێ نەزیر و کەم وێنەن.

یاگێ وتەیما ئێستەوە و رانموونی کریایمێ پەی ئۆتاقیە. گردوو مۆبلمانو ئی ئۆتاقیە، قاڵیە  و پرێزو کارەباین. تفیەیچ ئینا وەروو بەرەو وروودینە. من و فەرشاد هام ئۆتاقیێنمێ، و یاسمینەیچ ئۆتاقیە تەرەنە بە جیا.
بنیاڐەم وەختێ ئینا هەجیجەنە، مشۆم پێسەو هەجیجیەیچ سەروو بانیوە بۆ. دەرجا دەعوەت کریایمێ پەی واردەو چایە سەروو بانجێڵیەوە.

پسە زانێنا تاکسیەکەما بیەبێ ماشینوو زەمانی:
ئێران جە گرد لەحازیەوە وڵاتیە مۆدێڕنەن( دوور جە ئێنتێزاریچ نەبێ) بەڵام پاسە ئێ وەرەچەمام کە هەجیجەنە ۵۰ ساڵێ گێڵای بیمێوە دماوە. کناچڵێ جلێ مەحەلیێ فرە زەریفێ، سوورێ و گوڵ گوڵیێ ئینا وەرشانە، و فرەو پیایاچ سمێڵیێ، کە سمێڵەکا هاینر براندی وەرانوەرشاوە کەم مارۆ. پیرە پیایەکایچ گۆچان بەدەس.
بە ئێحتماڵیە فرە ئارۆ و سەوا ئۆتۆبووسیە پەڕ جە توریستە ژاپۆنیا میا پەی هەجیجی.هام وەخت وەزارەتوو خارجەی تەوسیە کەرۆ بە دەلیلوو گرایشاتی جیاوازانەو بریە جە کوردەکاوە، ئی مەنتقە نا ئەمنەن، و خاستەرەن چی مەنتەقەنە نەگێڵا.

بە بێ خراوی چەنی خارجیا

ئەڵبەتە مەنتقیە کە توریستێ کمێش گنا، مەعموولەن فرە گەرم میا پیرای و پێشوازیوە. چای گێڵنەرو ئێمە" مۆحەڕەمەن"، بە جلێ هۆرامیێ قاوەیی رەنگێوە( چۆخەڕانک) کە وێش بە دێهیاروو دەگای مشناسنۆ پەنەما. ژەنەکێچش یەرێ دەورێ تەر چایما پەی مارۆ و دماتەر ئاشیە لەزەتما پەی مارۆ جە نوەیا،میژویی و ئسفناجی.

جە یاسەمینێ پەرسوو" پەی چێ شمەی ئێرانی ئننە خوڵکەتا گەرمەنە؟
خوەیە کەرۆ و ماچۆ" گاهەز دەلیلش ئینە بۆ کە چەنی هامسا و بەر هامسایەکاما و دەورووبەریەکاما تەجرۆبیە خاسما نەبیەن و هەڵای چەنی خارجیەکا فرە نەبیێنمێ"
" فره جاڵبەن. ئاڵمانەنە چەپەوانەو ئینەین: مەخسووسەن چا یاگا پەنابەرێ و خارجیێ کەمێش هەنێ چنە، مەعموولەن لایڐە ستیزی خەڵکی فرەتەرەن"

مۆحەڕەم دەربارەو دەگاکێشاوە کەوت قسێ و ئێمەیچ باسەکەما تەمامنا. " سی ساڵێ چێوەڵتەر جاڐەما نەبێ، مەردم تەنیا بە وڵاخ و ئەسپ ئاما و لوای کەرێنێ". قەڐیمەنە خەڵک جە ڕاو کشاوەرزیوە گوزەرانو ژیوایش بەدەس ئارێ، بەڵام ئارۆ پرۆژەو سەد سازی فاکتیە ئێقتسادی مهێمەن.

" سیروانی خنیکنا. یەرێ چوار ساڵێ تەر ئاویی مەی سەروو ئی دەرەیە پەڕ کەرۆوە. یانەکاو واروو دەگێ مشۆم چۆڵە کەرمێ. وەڵتەر دەگاکێما ۲۰۰ یانێ بێ ، بەڵام پی نزیکیا بۆوە نیمە".

شین نامێوە: یۆ جە زەریفتەرین دەگایەکاو ئی سەرزەمینیە پی زوانە ملۆ چێرو ئاوێ. بە ئاوەو ئی سەدێ زەمینەکاما ئاویی دریا و نیروگایەو برقیچ وەشە کریۆ. مۆحەڕەم بە مەسخەرەوە ماچۆ" ئینە شۆغلما پەی ئیجاد کەرۆ. بەڵام دماو وەش کەردەو سەدێ، ئاوەو رۆخانەی پەی عێراقی فرە کەم کەرۆ". سەرەڕاو شەڕیە کە ۲۵ چێوەڵ بەینوو عێراق و ئێرانینە بێ، بەڵام دژمەنیە هامبەش چی دوە ساڵەنە سەرەش هۆردان( مەرام داعشەن)،کە ئی دوە وڵاتشە فرەتەر جە یۆی نزیک کەردێنێوە.

مەڵاو هەجیجی چارەکیە بە هەشت گردی چڕۆ پەی نمای. دلێڕاسەو دەگاینە دەنگیە بەرز بیوە. واتەم بە فەرشادی شوفێرو تاکسیەکەی:" دە ئننەو مۆدێڕن تاکینگی خاستەرەن." ( پەوکای) تەئسیروو ئی مەڵایە پەی رازی کەردەو خەڵکی فرەتەرەن.

ــــــــــــــــــــ
* گروو مۆدێڕن تاکینگی(Modern talking) مۆوفەقتەرین گروو دوە نەفەرەو پاپو ئاڵمانین، کە ساڵەو 1984 مەرزیانەرە و بە سۆرعەت بی بە پەڕ هەوادارتەرین گروو موسیقی پاپی جە ئۆرووپا و جەهانەنە.
* گۆرانیەو "Brother Louie" یۆنە جە گۆرانیە مەشهوور و وەشەکا ئی گرووپەیە کە ساڵەو 1986 پلەو چوارەمیش جە خشتەو وەشتەرینەکاو ئێنگلستانینە بە دەس ئاردە.

ئی بابەتە جە پەلیانوو www.nnsroj.com
گیریان.

ئینه لینکوو راپۆرتەکەی بە ئاڵمانی http://m.spiegel.de/reise/fernweh/a-1064705.html
چی لینکەنە تاودێ ۱۳ عەکسێ جە دەگاو هەجیجیچ ویندێ.

 

 

سه‌رنجې

No Comments, be the first to Comment

سه‌رنجېوی تازه‌ بنیه‌ره‌‌

 
 
 
 
 
 
 
 

Last Updated (Sunday, 13 December 2015 22:21)