یانه‌

ئازادی و یەکسانی و پایەگاو ژەناو هۆرامانی

سەرەتا بەبونەو ساڵیادو (٨)و مارچی، ڕو جەهانی ژەنا، پیسەو کەسیوی کە زیاتەر چە سی و دوی ساڵین چالاکو ڕۆتو یەکسانی ژەن و پیایەنا، دەنگو ویم وزو پاڵو دەنگو ھەر

 ژەنیوی ئازادیوازی و یەكسانیوازی چە سەرتاسەرو جەھانییەنە، جاریوتەریچ سەرو ئانەیە پافشاری كەروو، كە ڕو جەھانی ژەنا، ڕو مدرامانو ژەنان وەراوەرو ڕەگەزپەرستی پیایا و ڕەگەزسالاریی و پارتییسالاریی و دۆڵەمەندسالاریی و دۆڵەتسالاریی، نەك جەژنە و ڕو شادیكەردەی و بەدمەسی و سەماكەردەی وەرو دەمو دەسەڵاتدارانە.

وەڵی گرد چیویویەنە، چیگەنە گەرەكم نیا و ھەم بواریچ نییا گیڵووە سەرو سەربوردەو ئی ڕوە جەهانیە، چونكە بە پەیلواو من، خاستەر ئانەنە، كە پایەگای کومەڵایەتیی ویما بژناسمی و بزانمی چكو مێژوویەنە مدرێنمی و بەرەو كوگە ملمی؟ چی بارۆ گەرەکما بە پاو شارەزایی و توانایی ویم، ڕوشنایی وزو سەرو پایەگاو ژەنو ئاروی چە هۆرامان و ڕادەو نەخشی و گرنگی شانازیی وەڵینیما پێ ئارووی؛ ئایا شانازییە هاندەرا یا ڕاگیرا چە وەڵکۆتەیما؟

ئانە کە پایەگای کومەڵایەتی ژەنو هۆرامانی بەراورد بە ژەناو ناوچەکا دۆروبەریش خاستەر و ئارامتەر و بەڕیزتەرا و بیەن، نکوڵی هورمەگیرو، هەڵبەتە ئانەیچ پێ بەشداریی و بیەی پایەگای ئابووریی ژەناو هۆرامانی و هەر پاسە پێ پیکئامای کومەڵایەتیی خەڵکو هۆرامانی گیڵووە، کە کومەڵو هۆرامانی بنەمێوە هەرەوەزییش هەنەو هەرەوەزی هۆرامییەکا بە ئازادی تاکی و هەمبەستەگی گردینەو کومەڵو هۆرامانی پەشتیبەسیان، کە ئا ئازادی و هەمبەستەگییە سەرو پایەگاو ژەناچۆ ڕەنگشدانۆ و بوارش پێ وەڵکۆتەی ئازادانەو کەسایەتی ژەنیش ڕەخسنان. کاتیو کە کومەڵیوەنە ئازادی تاکی بنەماو پیکئاماو کومەڵی و ئازادی گردینەی بو، ئیتر  مەکریو و مەتاویو ژەنی پیسەو تاکی پلەنزمو کومەڵە خیڵەکییەکا بو. چنی ئانەیچە هەرچندە چە هۆرامان دیاردەو (ژەن بە ژەنی) و (گۆرە بە گولانەی) نەبیەن، بەڵام هیچ کات کناچی پیسەو کوڕی مافو هوروچنای هامسەریش نەبییەن و هەردەم ئا مافە پابەندو دەسەڵاتو کولتوورو ڕەگەزسالاریی بیەن و  تەنانەت برا سەرو هامسەریکەردەی و ئایەندەو واڵیش بڕیاردەربییەن.

کاتیو کە بلمینە دلی وردەکاری ژیانی کومەڵایەتیی و پایەگاو کولتووریی ژەنی و دەسەڵاتو ژەنی چە ڕاوەبەری کومەڵییەنە،  ئیتر وینمی با جورەیچە نییا، کە ژەنو هۆرامانی تەمامو بوارەکا ژیانی کولتووریی و ئابووریی و ڕاوەبەرییەنە هامبەشە یا هەمان ڕادەو دەسەڵاتو پیای'یش ببیەبو، بەپیچەوانۆ هیشتایچ ئا بەشدارییە و دەسەڵاتەشە نییا و هەر پیا بڕیاردەر و دەسەڵاتدار و میانو خانەوادەی و بەرو خانەوادەیچا.

هەڵبەتە چی بارەیچۆ بەراوردو کومەڵە خیڵەکییەکا دۆروبەری چە بارەو دەسەڵاتو ژەنی و بەشداریش چە پەرسە کومەڵایەتییەکانە، هیشتا ژەنو هۆرامانی پایەگێوە بەرزتەرەش هەنە، بەڵام پاسە کە واتم، ئا ڕادە وەسی نییا و  یاگو دڵوەشی و دەستوەشیچ نییا، چونکە هیشتا پیاو هۆرامانیچ پیسەو پیاو  خیڵە ڕەگەزسالارەکا بە ژەنا دۆروبەریش ماچوو "ئەگەر دەم بەسڵی نەبی، لوت و لچت بڕو". چی بارۆ هەم کولتوور و هەم ئایین پیسەو کوڵەکی سەرەکییو کولتووری نەخشی گۆرەشا هەن و تا تاکەکی کومەڵی زیاتر شونو بە ئایدۆلۆجیگکەردەو ئایینی گنا، پایەگای کولتووریی و کومەڵایەتیی ژەنی گنو مەترسی و بەرەو سەرکوتکریای ملو، هەر پاسە پیچەوانەکەیچش دروسا.

هەڵبەتە مشیو ئا ڕاسییەیچە واچمی، کە هەر چە کونۆ تا ئیسە ژەنو هۆرامانی کەسایەتیوی بەهیز و متمانە بەویش بییەن و هەن و چی بارۆ هەر دەگێوو هۆرامانی بلی و پێ ویەردەو دەگێکی گوشگیری، هەردەم ژەنی بەهیزی و نامداریشا بیینی و هەنی و فرەو بوارەکا کولتووری و ئابوورییەنە بەشداریبیینی و نەخشا بییەن و یاگە دەسشا دیارا و هەردەم یاگو شانازی و ڕیزداریی فرەو خەڵکی بییەنی و تا ئارووچ نامیشا پیسەو هەسارەو شەوەزەنگەکا درەخشانەنە. هەر پاسە دۆرانو وەرەنگاری دەسەڵاتو پاشاکا و دماتەریش چە وەرەنگاریکەردەی ملهوڕیی دۆڵەتە هامچەرخە داگیرکەرەکانە نەخششا بییەن و سەردەمو بەرکۆتەی ڕۆتە سۆشیالیستییەکا و ئاشنابییەی  چنی پەرسو یەکسانی ژەنی و پیای و ستەمی ڕەگەزیی، چە ناوچەو هۆرامانیچەنە شان بە شانو ژەناو بەشەکا تەرو ئا وڵاتا کە هۆرامانشا سەرەرە دابەشکریان، ژەنی هۆرامانی ویشا ڕیکوستەن و کۆڕو کومەڵی ڕوشنگەرییشا بیینی و مافو ژەنا بییەن بە بابەتو ڕوی بەتایبەت دەهەو پەنجاو سەدەی ویەردەی.

بەڵام بە پەیلواو من، ئەگەر  گەرەکما بو ویما چە تەلیسمو شانازی ویەردەی ڕزگارکەرمی، ئیتر ویما وەرو دەمو ئەرکیوی مێژووییەنە وینمیوە، کە دلینەبەردەی ستەمی ڕەگەزی و دەسەڵاتداریی پیایا سەرو ژەنیرە، چە هۆرامانەکەو ئیمەیچەنە هەر پیسەو بەشەکا تەرو کوردستانی و وەرکۆتی میانیی و کومەڵە ئیسلامییەکی و هەر پاسە تەمامو گوشەکا جەهانیچەنە، کە ئیمە بەشیوەنمی چە ئادیشا. بەداخۆ ئارو چە ویەردەی خراپتر ژەنو هۆرامانی چیرو دەسەڵاتداریی پیایەنە چیردەسە کریێنە و هەژموونو کومەڵە خێڵەکییەکا و هەر پاسە بە ئایدیۆلۆجیکەردەی ئایینی سەرو ناوچەو هۆرامانی دیارا و خەریکا سەرو گردو شانازییە مێژووییەکا خەڵكو هۆرامانییەرە سەیەکەرو و تندوتیژی کەرو بە شناسی کولتووریما، خەریکا ژەنکوشتەی و ناچارکەردەی ژەنا بو بە بەشیو چە کولتوورو هۆرامانی و هۆرامییەکا.

هەڵبەتە چیگەنەیە مەبەستو من، فرەتەر و بەتایبەتی هۆرامانو بەشو عیراقیا، کە چیرو کارایی جەنگی و ئاوارەبییەی و تیکەڵاویی پارتایەتی و زاڵی ئاوەزی خێڵەکی سەرو هوشیاریی ڕۆتە ڕامیارییەکارە و هەژموونکەردەیش چا ڕاوە سەرو ئاوەزو تاکی و ڕاو تاکیچۆ سەرو هوشیاریی و ڕوشنویریی خانەوادەی و سەرو پایەگاو ژەنی هەم چە خانەوادە و هەم چە دلی کومەڵینە ڕەنگشدانۆ. وەرو ئانەیە وەرەنگاریکەردەی وەراوەرو ئا هەژموونە خیڵەکی و ئایدیۆلۆجی و ڕامیارییەنە تەنیا بە پەرەدای بە ڕۆتی ڕوشنگەری و هوشیاربیی و هەستەوەربیەی وەرانوەرو لاوازی کولتووریی و دماڕەویی هوشیاریی تاکی و کومەڵی، چە ئارونە متاوو کارا بو و هەم ڕۆتو دماوستەی کومەڵی و هەم زاڵتەربییەی ڕەگەزسالاریی بە پاڵپەشتی کونەپەرستیی سیستەمو ڕاوەبەریی کومەڵی و هەژموونو بە ئایدیۆلۆجیاکەردەی ئایینی، کەم هەژموون کەرو و هەم ژەنی بارووە میانو کاری و کوششی و بەشداریکەردەی کومەڵایەتیی و هەم بە ئاست و پایەگێوی هامچەرخی گونجیا و شایستە بیاوو.

دماجار، چیویو کە من چە ئارونە ئاواتەوازشەنا و پێش کوشو، هوروچنای شیوازیوی ژیرانی و گونجیان پێ کوششی یەکسانیوازانەو ژەنا و وەرەنگاریکەردەیشا وەرانوەرو ڕەگەزسالاریی، هەر پاسە کە چە ویەردەیەنە ویرۆکەردەی و ویسەلمانی ژەنو هۆرامانی جوریوتەر بییەن، کریو و پیویستیشا کە ئاروچ کوششو ژەنو هۆرامانی پێ دلینەبەردەی ستەمی و جیاکاری ڕەگەزیی چنی کوششە سەرنەکۆتەکا دۆروبەری جیاوازبو و فرەتەر مەیەدانی کولتوورییەنە ژەنە چالاکی و هوشیارەکی کوششکەرا و توانایی ویشا سەلەمنا و بیەی و ئامادەیی ویشا سەرو کومەڵیەرە سەپنا. بە پەیلواو من کارایی هونیاوی یا شانوی یا سرودی یا ڕومانیوی ملیاردیو جاری چە دروشمدای و هەڵای ڕامیاریی کاراتەرا و بیەیی ناوەندیوی ڕوشنویری و کولتووریی ژەنا پێ بە کومەڵایەتیی و کولتوروییکەردەی هوشیاریی یەکسانیوازیی میانو ژەن و پیای دلی کومەڵینە، ملیاردیو جاری چە ڕیکوزیا ڕامیاریییە سەر بە پارتییەکا و سەر بە ڕژێمەکا کاراتەر و دروستکارتەرا، چی بارۆ مێژوو ڕۆتو یەکسانیوازی ژەنا چە جەهانەنە بەتایبەت سەد ساڵی ویەردەنە ئانەشە سەلەمنان و ئاروچ بە چەما ویما وینمی، کە ڕیکوزێ ڕامیارییەکی بەنامو ژەناوە، تەنیا ژەنی وابەستەو ویشا کەرا و تواناو ویرۆکەردەی و بڕیاردای و تەنانەت کەسایەتی سەربەویش چنە مساناوە و ژەنی کەرا بە گوشگیریوە "سەرو دەم بەسڵی" و چە بەندەو ڕەگەزسالارییۆ کەراش بە بەندەو پارتیی و دۆڵەتسالاریی، کە دیسانۆ کەرووە ڕەگەزسالاریی و زاڵبیەی پیا ڕامیار و دەسەڵاتدار و دۆڵەتمەندەکا سەرو ژەنی و کەسایەتی ژەنیرە.

هەڵبەتە پیویستا ئانەیچما ویرنەشو، کە پیچەوانەو ویرۆکەردەو فێمینیستە ناسیونالیست و دەسەوچنگەر و بەرتەریوازەکا، ژەنسالاریی دیمەکەی تەرو ڕەگەزسالارییا، کە پیاسارییا و سالاریی هەر ڕەگەزیوی یا هەر پارتییوی، هەر چین و تویژیوی کومەڵایەتیی و بییەی سەروەریی دۆڵەتیچ، بەواتاو سالارنەبیەو ئەویشاتەری مێو و پیویستش بە چیردەسەیی و ستەمدیدەیی و جیاکاریی ئەویشاتەری هەن، وەرو ئانەیە جیاتی دروشمو "بژی ژەنسالاری" وەرانوەرو "پیاسالاری" یا ئا پەیلوا کە ماچوو "ئەگەر ژەنی سەروەریبا، دنیا بو بە بەهەشتو ئازادی و یەکسانی و دادپەروەری"، نەمەنەی ڕەگەزسالاری دروسا و تەنیا بە نەمەنەی ڕەگەزسالاریی، کریو و ئەگەرش هەن، کە مروڤایەتی بە ڕوزگاریو بیاوو، کە ستەمی ڕەگەزی نەمەنو و زاڕوڵەکاش سەرو بنەماو ئازادی تاکەکەسی، یەکسانی گردینەی و دادپەروەریی پەروەردیکەرو.

ئاکو مارانی

١و مارچو ٢٠١٦

Azadî û yeksanî û payegaw Jenaw Horamanî

Sereta bebunew sallyadu (8)û marçî, ru cehanî Jena, pîsew kesîwî ke zyater çe sî û duy sallîn çalaku rotu yeksanî Jen û pyayena, dengu wîm wzu pallu dengu her Jenîwî azadîwazî û yeksanîwazî çe sertaseru cehanîyene, carîwterîç seru aneye pafşarî kerû, ke ru cehanî Jena, ru midramanu Jenan weraweru regezpersitî pyaya û regezsalarîy û partîysalarîy û dollemendsalarîy û dolletsalarîy, nek cejne û ru şadîkerdey û bedmesî û semakerdey weru demu desellatdarane.

Wellî gird çîwîwyene, çîgene gerekimnya û hem bwarîç nîya gîlluwe seru serburdew î rwe cehanye, çunke be peyilwaw min, xaster anene, ke payegay kumellayetîy wîma bijnasmî û bzanmî çku mêjûyene midrênmî û berew kuge milmî? Çî baro gerekma be paw şarezayî û twanayî wîm, ruşnayî wzu seru payegaw Jenu aruy çe Horaman û radew nexşî û gringî şanazîy wellînîma pê arûy; aya şanazîye handera ya ragîra çe wellkoteyma?

Ane ke payegay kumellayetî Jenu Horamanî berawrid be Jenaw nawçeka doruberîş xaster û aramter û berrîztera û byen, nkullî hurmegîru, hellbete aneyç pê beşdarîy û byey payegay abûrîy Jenaw Horamanî û her pase pê pîkamay kumellayetîy xellku Horamanî gîlluwe, ke kumellu Horamanî bnemêwe herewezîyş henew herewezî horamîyeka be azadî takî û hembestegî girdînew kumellu Horamanî peştîbesyan, ke a azadî û hembestegîye seru payegaw Jenaço rengişdano û bwarş pê wellkotey azadanew kesayetî Jenîş rexisnan. Katîw ke kumellîwene azadî takî bnemaw pîkamaw kumellî û azadî girdîney bu, îtir  mekrîw û metawîw Jenî pîsew takî plenizmu kumelle xîllekîyeka bu. Çnî aneyçe herçinde çe Horaman dyardew (Jen be Jenî) û (gore be gulaney) nebyen, bellam hîç kat knaçî pîsew kurrî mafu huruçnay hamserîş nebîyen û herdem a mafe pabendu desellatu kultûru regezsalarîy byen û  tenanet bra seru hamserîkerdey û ayendew wallîş birryarderbîyen.

Katîw ke bilmîne dlî wirdekarî jyanî kumellayetîy û payegaw kultûrîy Jenî û desellatu Jenî çe raweberî kumellîyene,  îtir wînmî ba cureyçe nîya, ke Jenu Horamanî temamu bwareka jyanî kultûrîy û abûrîy û raweberîyene hambeşe ya heman radew desellatu pyay'îş bibyebu, bepîçewano hîştayç a beşdarîye û desellateşe nîya û her pya birryarder û desellatdar û myanu xanewadey û beru xanewadeyça.

Hellbete çî bareyço berawirdu kumelle xîllekîyeka doruberî çe barew desellatu Jenî û beşdarîş çe perse kumellayetîyekane, hîşta Jenu Horamanî payegêwe beriztereş hene, bellam pase ke watim, a rade wesî nîya û  yagu dillweşî û destweşîç nîya, çunke hîşta pyaw Horamanîç pîsew pyaw  xîlle regezsalareka be Jena doruberîş maçû "eger dem besllî nebî, lut û liçt brru". Çî baro hem kultûr û hem ayîn pîsew kullekî serekîîw kultûrî nexşî goreşa hen û ta takekî kumellî zyatir şunu be aydolocîgkerdew ayînî gna, payegay kultûrîy û kumellayetîy Jenî gnu metrisî û berew serkutkiryay mlu, her pase pîçewanekeyçiş drusa.

Hellbete mşîw a rasîyeyçe waçmî, ke her çe kuno ta îse Jenu Horamanî kesayetîwî behîz û mitmane bewîş bîyen û hen û çî baro her degêwu Horamanî blî û pê wyerdew degêkî guşgîrî, herdem Jenî behîzî û namdarîşa bîynî û henî û frew bwareka kultûrî û abûrîyene beşdarîbîynî û nexşa bîyen û yage desşa dyara û herdem yagu şanazî û rîzdarîy frew xellkî bîyenî û ta arûç namîşa pîsew hesarew şewezengeka drexşanene. Her pase doranu werengarî desellatu paşaka û dmaterîş çe werengarîkerdey milhurrîy dollete hamçerxe dagîrkerekane nexşişa bîyen û serdemu berkotey rote soşyalîstîyeka û aşnabîyey  çnî persu yeksanî Jenî û pyay û stemî regezîy, çe nawçew Horamanîçene şan be şanu Jenaw beşeka teru a wllata ke Horamanşa serere dabeşkiryan, Jenî Horamanî wîşa rîkusten û korru kumellî ruşingerîyşa bîynî û mafu Jena bîyen be babetu ruy betaybet dehew pencaw sedey wyerdey.

Bellam be peyilwaw min, eger  gerekma bu wîma çe telîsmu şanazî wyerdey rizgarkermî, îtir wîma weru demu erkîwî mêjûyyene wînmîwe, ke dlîneberdey stemî regezî û desellatdarîy pyaya seru Jenîre, çe Horamanekew îmeyçene her pîsew beşeka teru kurdistanî û werkotî myanîy û kumelle îslamîyekî û her pase temamu guşeka cehanîçene, ke îme beşîwenmî çe adîşa. Bedaxo aru çe wyerdey xraptir Jenu Horamanî çîru desellatdarîy pyayene çîrdese kiryêne û hejmûnu kumelle xêllekîyeka û her pase be aydyolocîkerdey ayînî seru nawçew Horamanî dyara û xerîka seru girdu şanazîye mêjûyyeka xellku Horamanîyere seyekeru û tindutîjî keru be şnasî kultûrîma, xerîka Jenkuştey û naçarkerdey Jena bu be beşîw çe kultûru Horamanî û horamîyeka.

Hellbete çîgeneye mebestu min, freter û betaybetî Horamanu beşu 'îraqya, ke çîru karayî cengî û awarebîyey û tîkellawîy partayetî û zallî awezî xêllekî seru huşyarîy rote ramyarîyekare û hejmûnkerdeyş ça rawe seru awezu takî û raw takîço seru huşyarîy û ruşnuyrîy xanewadey û seru payegaw Jenî hem çe xanewade û hem çe dlî kumellîne rengişdano. Weru aneye werengarîkerdey weraweru a hejmûne xîllekî û aydyolocî û ramyarîyene tenya be pereday be rotî ruşingerî û huşyarbîy û hestewerbyey weranweru lawazî kultûrîy û dmarrewîy huşyarîy takî û kumellî, çe arune mtawu kara bu û hem rotu dmawistey kumellî û hem zallterbîyey regezsalarîy be pallpeştî kunepersitîy sîstemu raweberîy kumellî û hejmûnu be aydyolocyakerdey ayînî, kem hejmûn keru û hem Jenî baruwe myanu karî û kuşşî û beşdarîkerdey kumellayetîy û hem be ast û payegêwî hamçerxî guncya û şayiste byawu.

Dmacar, çîwîw ke min çe arune awatewazşena û pêş kuşu, huruçnay şîwazîwî jîranî û guncyan pê kuşşî yeksanîwazanew Jena û werengarîkerdeyşa weranweru regezsalarîy, her pase ke çe wyerdeyene wîrokerdey û wîselmanî Jenu Horamanî curîwter bîyen, krîw û pîwîstîşa ke aruç kuşşu Jenu Horamanî pê dlîneberdey stemî û cyakarî regezîy çnî kuşşe sernekoteka doruberî cyawazbu û freter meyedanî kultûrîyene Jene çalakî û huşyarekî kuşişkera û twanayî wîşa selemna û byey û amadeyî wîşa seru kumellyere sepna. Be peyilwaw min karayî hunyawî ya şanuy ya srudî ya rumanîwî milyardîw carî çe druşimday û hellay ramyarîy karatera û byeyî nawendîwî ruşnuyrî û kultûrîy Jena pê be kumellayetîy û kulturuîykerdey huşyarîy yeksanîwazîy myanu Jen û pyay dlî kumellîne, milyardîw carî çe rîkuzya ramyarîyye ser be partîyeka û ser be rjêmeka karater û drustkartera, çî baro mêjû rotu yeksanîwazî Jena çe cehanene betaybet sed sallî wyerdene aneşe selemnan û aruç be çema wîma wînmî, ke rîkuzê ramyarîyekî benamu Jenawe, tenya Jenî wabestew wîşa kera û twanaw wîrokerdey û birryarday û tenanet kesayetî serbewîş çne msanawe û Jenî kera be guşgîrîwe "seru dem besllî" û çe bendew regezsalarîyo keraş be bendew partîy û dolletsalarîy, ke dîsano keruwe regezsalarîy û zallbyey pya ramyar û desellatdar û dolletmendeka seru Jenî û kesayetî Jenîre.

Hellbete pîwîsta aneyçma wîrneşu, ke pîçewanew wîrokerdew fêmînîste nasîwnalîst û desewçinger û berterîwazeka, Jensalarîy dîmekey teru regezsalarîya, ke pyasarîya û salarîy her regezîwî ya her partîîwî, her çîn û tuyjîwî kumellayetîy û bîyey serwerîy dolletîç, bewataw salarnebyew ewîşaterî mêw û pîwîstiş be çîrdeseyî û stemdîdeyî û cyakarîy ewîşaterî hen, weru aneye cyatî druşmu "bjî Jensalarî" weranweru "pyasalarî" ya a peyilwa ke maçû "eger Jenî serwerîba, dinya bu be beheştu azadî û yeksanî û dadperwerî", nemeney regezsalarî drusa û tenya be nemeney regezsalarîy, krîw û egerş hen, ke mruvayetî be ruzgarîw byawu, ke stemî regezî nemenu û zarrullekaş seru bnemaw azadî takekesî, yeksanî girdîney û dadperwerîy perwerdîkeru.

Aku maranî

1û marçu 2016

 

سه‌رنجې

No Comments, be the first to Comment

سه‌رنجېوی تازه‌ بنیه‌ره‌‌

 
 
 
 
 
 
 
 

Last Updated (Sunday, 06 March 2016 10:42)