یانه‌

ڕانۉیس

ڕانۋیس پیسەو سەنگەرو مدرامانو زۋانی

ئاکو مارانی

٢٨و نوۋەمبەرو ٢٠١٦

ئەگەر سەرنجدەیمۍ بەگردی دۋۍ جورۍ ڕانۋیسۍ ھەنۍ؛

یەکەم: پیسەو ڕانۋیسو زۋانی ئاڵمانی، کە ھەرچی ۋاچی و بژنەۋی، منۋیسیش،ھەرچی بنۋیسی، ماچیش و مژنەۋیش.

دوەم: پیسەو زۋانی ئینگلیزی ھەرچی ماچی و مژنەۋی، نمەنۋیسیش و ھەرچی منۋیسی، نمەژنەۋی و مەوانیشۆ.

ئیتر ئیمەی ھۆرامی-زۋان کە سەڎ ساڵی زیاتەرا زۋانەکەما زۋانو وانای و نۋیستەی و ڕاۋەبەریی کومەڵی نییا، ئارۊنە و چی سەردەمو دیگیتالیزەبیەو زۋانییەنە پیۋیستا و مشیۊ ڕانۋیسیۋ ھورۋچنمۍ، کە ھەم ئاسان و ھەم ھاندەرو ھوگربیەو زاڕۊڵەکاما بۊ پەی وەنەی و نۋیستەی زۋانی ئەڎایی ویشا.

نە ئاۋەز و نە لوجیك ئانەیە پەسەندمەکەرۊ، زۋانیۋ کە تایبەتمەندیی و جیاۋازیی ویش ھەنیش و سەد ساڵین بوارو وانای و پەروەردەی و فیربیەی و ئامادەکاریی پیشەییەنە و ھەر پاسە بوارو ڕاۋەبەری کومەڵییەنە بەکارنەبریابۊ و نەوەکۍ سەڎ ساڵی ۋیەردەی بە زۋانی داگیرکەر یان زۋانیۋی تەر فیرو ئەۋەوەنەی و نۋیستەی کریێبا، ئیسە من پیسەو فیرکاری سەرو تەختە سیاۋەو فیرگەیۆ بنۋیسوو  (ئەدا ، پیشە، وەرو، لو، گەندە، تەویڵی، تەوێڵی، تەویلی، تەوێڵە، تەوێلە ) و ھامکات بە وانیارەکام ۋاچوو ئا واژا پیسە بواندێ/بواندیۋە (ئەڎا ، پېشە، ۋەرو، لۊ، گەننە، تەۋیڵۍ) و ھیچ بەڵگیۋی ئاوەزگیر و لوجیکپەسەندیچم نەبۊ، کە پاڵپەشتی پاگەندە و داۋازییەکەو من کەرۊ (ئەدا/ دایك) و (ئەدا/بدەر)، (پیشە/ ئیسقان ) و (پیشە/ حرفە) ، (وەرو/بەردەم ) و (وەرو/ خۆری یان دەخۆم)،  (لو/لکە) و (لۊ/ گیا)، (تەویلی/ ئاخۊڕو ئاژەڵی) و (دەگاو تەۋیڵۍ)، (تەوێڵی/ میاچەماو) و (دەگاو تەۋیڵۍ)، (تەویلە) و (دەگاو تەۋیڵۍ)، (تەوێڵە/ میاچەمان) و (دەگاو تەۋیڵۍ) جیاکەروۋە و ھیچ بەڵگیۋی ئاۋەزگیر نییا زاڕوڵەی یاخیگەر و سەرنجدەری ڕازیکەرۊ، چونکە داۋازییەکە پیچەوانو لوجیکو زۋانی و ئاۋەزو ۋیرۆکەردەی مروڤی زاروڵەین . ئایا ئاسانتەر و سادەتەر و خاستەر نییا، کە ئیمە بنۋیسمی (ئەڎا ، پېشە ، ۋەرو ، لۊ ، گەڼە ، تەۋیڵۍ) و ھەر پاسەیچە بۊنیاۋە؟

چېگەنە ھەر مروڤیۋی لوجیك-ۋیرکەر چە ویش پەرسۊ، ئەرۍ ئی گیردە ویپیچدایە و ئی گردە پاگەندە نائاۋەزگیرە پیناۋۊ چیشیەنە، کە ئیمە چی سەردەمو دیگیتالیزەبیەو زۋانی و ئاسانکاریی تەکنۆلۆجییەنە بە ئاسانی بتاۋی ویما چا سەختکاریی و نائاوەزگیرییەیە ڕزگاکەرمی، چی مشیۊ نەوە دماو نەوەی ئیمە بە نۋیستەی چیۋیۋی ناچاریشاکەرمۍ، کە نمەونیوۋە و  بە وەنەی چیۋیۋی ناچاریشاکەرمی، کە نەنۋیسیان؟

بە پەیلۋاو من سروشتو زۋانی ھۆرامی ڕانۋیسی یەکەمی [ھەرچی ۋاچی/ بژنەۋی، بنۋیسیش و ھەرچی بنۋیسی، بوانیشۆ و بژنەۋی] پەسینۊ و بیجگە ئانەیچە، ھامکات ڕانۋیسی ئاسان واژۍ ڕەسەنۍ گردو دیالێکتە ھۆرامییەکاچ پاریزنۊ.ئەگەرنا ھەنگام بە ھەنگام شوڤێنیزمو زۋانی دەسەڵاتداری چە ئێران و عیراقەنە [ھەریمو کوردستانی] ھۆرامی دلینەبەرۊ و پاسە کە خەریکا ھەژموونو ناسیونالیزمی [ئێرانی و کوردی] و زاڵی کولتوورو بازاری [نیئۆلیبرالیزم] خەڵکو ھۆرامانی تۊشو ئەسیمیلاسیۆنی کەرۊ، ھەر پاسە ھەژموونو زۋانی دەسەڵاتداری زۋانی ھۆرامی دلینەبەرۊ.

ۋەرو ئانەیە، بە پیلۋاو من، ئەرەنیای پیتۍ تایبەتۍ پەی دەنگە جیاۋازە ھۆرامییەکا جوریۋا چە بەرەنگاریکەردەی و ویپاریزنای زۋانی ۋەراۋەرو ھەژموونو ناسیونالیزمی و کولتوورو بازاری و ھەژموونو شۆڤێنیزمو زۋانی دەسەڵاتداری چە ئێران و عیراقەنە/ ھەریمو کوردستانییەنە.

کوڵ و پوخت، ھەر ۋەراۋەرو ئا مەترسییەیە و سەرو ئا بنەمایە، من ھوشیارانە چە ڕاو مدرامانی زۋانییۆ ۋەراۋەرو ئا دۋە ھەژموونەیە [ھەژموونو ناسیونالیزمی و کولتوورو بازاری، ھەژموونو شۆڤێنیزمو زۋانی دەسەڵاتداری] بەرەنگاریکەروونە و پەی گردو دەنگە ھۆرامییەکا پیتی تایبەت بەکاربەروو و بە پەیلۋاو من نادیدە گیرتەو ئا دۋە مەترسییەیە، سەرەنجام فۆتیای زۋانی ھۆرامی شۊنۊ ویشەرە مارۊ. ئیتر تۊی وەنەر و  نۋیسەر و زۋانیار و زۋانزان و ڕوشنۋیر ویت مزانی و ئازاڎەنی، بەڵام ئانەیە بزانە ھەرگیز ۋەراۋەرو مێژووی چە بارەو سەرەنجامو کارەکەیت ئازاڎنییەنی و مەبی و ھەر پاسە کە ئارۊ ئیمە سەرکۊنەو ۋەڵینا ویما کەرمۍ، کە داستانەکۍ ژیۋای ویشا تۊمارنەکەردینۍ و نەنۋیستینێ و گرنگیشا بە زۋانی ئەڎایی ویشا نەڎان، سەبای تۊیچ گنی ۋەرو ھەمان داوەری نەوەکا ئایەندەی.

سه‌رنجې

No Comments, be the first to Comment

سه‌رنجېوی تازه‌ بنیه‌ره‌‌