یانه‌

هېمێ دەنگەکا

ئەگەر پەی دەنگە ھۆرامییە جیاۋازەکا ھېما/ پیتۍ تایبەتۍ نەنیێمېرە، چنی چارەسەرو ئی گرفتا کەرمۍ

ئاکۊ مارانی

١٥و  دیسەمبەرو ٢٠١٦

بەشی ششەم

ششەمین پیتی ھۆرامی پیتو (ۍ/ əi) و ھېمان پەی دەنگیۋی، کە دمایی ئی جۊرە واژانە ھەن: نامۍ میینۍ تاکە (گۊڕاڵۍ)، نامۍ جەمۆکریێ (کوڕ/کوڕەکۍ)، ئاۋەڵنامۍ میینۍ تاکە (نەرمۊڵۍ)، ئاۋەڵنامۍ جەمۆکریێ (گولانە/گۊلانۍ)، دماگرو کرداری پەی یەکەم کەسی تاکی (من وتەبینۍ)، دماگرو کرداری پەی یەکەم کەسی جەمی [ۋیەردە : ئېمە لۋێنمۍ، ئېسە : ئېمە ملایملمۍ، ئایەندە : ئېمە ملمۍ]، دماگرو کرداری پەی دوەم کەسی جەمی [ۋیەردە : شمە گیڵێندۍ، ئېسە : شمە موسایموسدۍ، ئایەندە : شمە ملدۍ]، دماگرو کرداری پەی یەرەم کەسی تاكی چە بارو ۋیەردەیەنە (ئاڎ نان وەرۍ) ، دماگرو کرداری پەی یەرەم کەسی جەم چە بارو ۋیەردەیەنە (ئاڎی وتینۍ)، دماگرو کرداری ۋیەردەی بکەر نادیاری (خەزینەکە دزیابۍ) و ھەر پاسە و ئامرازو ناکەردەی/ نەرینی (بۍ چاوینە، بۍ وەی، بۍ دەنگ) ...تد.

نمونە :  پەی دەنگو (ۍ/ əi)

                                            سۊنۍ = کەرگۍ ئاۋییە ؛ نامۍ میینۍ/ مېڵۍ

                                            تەۋەنۍ = نامو کەشیۋی میانو بەڵخەی و تەۋېڵۍ

                                            کەڵەشېرۍ = کۊمەڵېۋ کەڵەشیرۍ؛ نامی جەمۆکریێ : کەڵەشېر - کەڵەشېرۍ

                                            وەشڵۍ = زەریفڵۍ ؛ ئاۋەڵنامۍ تاکی میینە

                                            گولانۍ = کۊمەڵېۋ چېۋۍ گولانۍ؛ ئاۋەڵنامۍ جەم : گولانە - گولانۍ

                                            ملمۍ = کردارو (لۋای) پەی یەکەم کەسی جەمی

                                            ملدۍ = کردارو (لۋای) پەی دوەم کەسی جەمی

                                            لۋێنۍ = کردارو (لۋای) پەی یەرەم کەسی جەمی

نمونە: پەی دەنگو( ی / y/î)

                                            تەۋەنی = سەنگ / بەرد؛ نامۍ

                        لېژی = لېژایی ؛ ئاۋەڵنام

                        وەنەی = چەشمەو کردارو وەنەی/وانای؛ دمایی گردو چەشمەو کردارەکا ( کەردەی، دزیەی، وتەی، خۋای، واردەی، کیاستەی ....)

                        دووری = ئاۋەڵکرداری یاگەیی

                        دیری = ئاۋەڵکرداری کاتیی

                        پەی = ئامرازو نیشاندای

                        کەی = ئامرازو پرسیارکەردەی

ئەگەر سەرنجدەیمۍ ھەم میانو دەنگەکانە جیاۋازی ھەن و ھەم مشیۊ جیاۋازی بۊ و واژەکۍ چە یەکتری جیاکریاۋە و بە بارە ڕازۋانییەکەو وېشا ئاماژەبڎا. پەی نمونەی  (تەۋەنۍ) نامو کەشی و (تەۋەنی) نامو پیکئامێۋی ڕەقی (بەرد / سەنگ) ، (ۋلی) گوڵ (ۋلۍ) نامو ژەنی ، (لۋێنی) ۋیەردەو کردارو لۋای پەی دوەم کەسی تاکی میینەی، (لۋێنۍ) ۋیەردەو کردارو لۋای پەی یەرەم کەسی جەمی. ئەگەر ئېمە پەی ھەردۋە جۊرەکەیشا ھەر (ی) بەکاربەرمۍ، ئا کاتە وەنەر و شنەۋەندە نمەزانۊ مەبەستو ئېمە کامەشانە، بەتایبەت چە بارو کرداریەنە، کە جیاکەردەو کردارو (دوەم کەسی تاكی : لۋێنی) و (یەرەم کەسی جەمی : لۋێنۍ)ی پیۋیستا و جیانەکەردەیشا تیکداو بنەماو ڕازۋانی ھۆرامین.

ھەر چە بارەو ھېما/پیتو (ۍ)، ھەرچڼە من ساڵۊ ٢٠١٣ چە یەکەمین ئامادەکاری کیبوردۍ ھۆرامییەنە ھېماو (ې) ھەر پېسەو (ېـ) دلېڕاسینۍ نیارە و دەنگو (ېـ ) و (ۍ) فرە جیاۋازیشا نییا، چنی ئانەیچە، ۋەرو دۋۍ ھۊکارا من چە دوەمین ئامادەکاریی کیبوردۍ ھۆرامییەنە ھېماو (ۍ) نیێنەرە و بە گونجیا و درۊستەر مزانوو :

یەکەم: ھەر پېسەو (ی) چە دمایی واژېنە خاڵیش نەبا وەشتر و نۋیستەیش ئاسانتەرا .

دوەم: ھەم خاستەرا پېسەو زۋانەکا تەری (کەلھوڕی و سۆرانی و کرمانجی و فارسی و پەشتوی و ئوردووی و  ) دماو واژېنە خاڵیش نەبا و پەی جیاکەردەیش چە (ی)، ئا قلیچکە گوڵانەشە پەی بنریۊرە .

-------------------------------------------------------------

*  چە نزیکتەرین ھەلی گونجیانە کۊششکەروو، کە بە وانەی دەنگی جیاوازی ھەر شش دەنگەکەی نیشانبدەوو. ئومیدوارەنا دڵسۊزۍ زۋانی ھۆرامی و کەسانی شارەزێ چی بارۆ سەرنج و ڕەخنەو وېشا بنۋیسا یان بە تۊماری دەنگی جیاۋازبییەی یان جیاۋازنەبیەی دەنگەکا نیشانبڎا و ۋەرو چەما من و کەسانی تەریچ ڕۊشنکەراۋە.

                                                                                                                                    

 

سه‌رنجې

No Comments, be the first to Comment

سه‌رنجېوی تازه‌ بنیه‌ره‌‌

 
 
 
 
 
 
 
 

Last Updated (Sunday, 18 December 2016 14:57)